Yazı

Pamukkale
Pamukkale 

Asil S. Tunçer

Çok Acil…

Kültürel değerlerimize olan ne derece düşkün olduğumuz malum olduğundan müzelerin değil, önce kafaların ve bu hasta kafaları taşıyanların özelleştirilmesi yani sakat zihniyetlerin değiştirilmesi gerekli. Belki artık dönmeyen Döner Sermayelerin buna çok acil ihtiyaçları var. Denetlemeler ve takipler klimalı odalardan değil, yerinde ve gerektiği gibi yapılmalı.  
Günümüzde, maalesef kültür de sansasyonel ve de ticari olarak kazanç sağlama aracı oldu. Hadi oldu diyelim ziyaretçinin müzeden aldığı bilginin yanı sıra ayrıca yeme-içme ve dinlenme ile tuvalet gereksinimlerini karşılayacak alanlar, hediyelik eşya satış bölümleri, gelişen yeni konseptle müzelerin olmazsa olmazlarından artık. Tuvaletler çok gerekli yapılar. Ülkemizde müze ve ören yerlerimizdeki tuvaletlerin elden geçirilmesi gerekmekte.
Temizliği ile övünen bir millet olarak tuvalet konusunda çoğunlukla çuvalladığımız bu hususu ben işletmecilikten zerre kadar anlamadığımıza bağlıyorum. Sokakları, dağları ve taşları çöplüğe çeviren bir milletiz. Hiç ummayacağınız yerlerde ve en ücra köşelerde bile çöp var. Hem de plastik ve benzeri cinsinden…  
Bugün Pamukkale için yapılanlar yeterli değil. Arama ve kararmalar devam ediyor. Çok büyük bir sirkülâsyona sahip ‘Beyaz Cennet’in çok korunması gerekiyor. Hükümetler bu konuda daha çok çalışarak bu eşsiz doğa harikasına sahip çıkmalılar. En başta ayakkabısız da olsa travertenlerde yürüme hadisesi bir kere çok saçma. Niye yürütüyoruz? Neden bir mucizenin ortasına çomak sokar gibi insanlar ayaklarını sokuyorlar? Yasaklamak lazım kardeşim bu rezaleti…
Ne kadar tedbir alırsan al, illa ki bir çatlak çıkıyor ve pabuçlarıyla giriyor travertenlere. Çıplak ayakla bile olsa işin özünde oradaki jölemsi çökeltiyi yok etme ve oluşumu engelleme söz konusu. Bak yürünülen kısmın baş tarafına; tüyü dökülmüş hayvan manda derisi gibi sırıtıyor. Yürümesin, sadece yakınından fotoğraf çeksin! Kim icat etti bu saçmalığı?
Pamukkale çok acil bir dizi çözüm bekliyor. Yürüme parkurunda güneş ve yağmurdan korunma amaçlı çevreye duyarlı örtüler, Ova’ya boşa akan termal suyun devir daim sistemiyle geri kazanılması ve çıktıkları kanallara geri pompalanması ile kendi kendimize sentezleyemeyeceğimiz doğa harikası, Pamukkale suyundan defalarca yararlanılması ve aynı zamanda Ova’nın toprağının aşırı kireçlenmeden kurtarılıp tarımsallığının korunması bunlardan en acil olanları. İleride geri dönüşü olmayan felaketlere yol açılmadan bunların biran evvel yapılması gerekli. Kararmaya engel olmak için salma su yerine örneğin püskürtmeli sulama veya yağmurlama tekniği niye uygulanmıyor? Her gün bir yeri sulama nöbetinden kurtulup daha kalıcı bir beyazlık ve su tasarrufu sağlamak için iyi bir proje geliştirilebilmeli ‘Beyaz Cennet’te misal…
Bilindiği gibi termal su kaynaktan çıktıktan sonra, 320 m uzunluğunda bir kanal ile traverten başına gelmekte ve buradan, 60–70 m.lik kısmi çökelmenin olduğu traverten havuzlarına dökülmekte ve ortalama 240–300 m.lik bir yol kat etmiş olmakta. Kaynaktan çıkan 35,6 oC’lik ve içinde yüksek miktarda Kalsiyum Hidra-Karbonat bulunan suyun havadaki oksijen ile olan teması sırasında Karbondioksit ve Karbon monoksit uçarak, kalsiyum karbonat çökelmekte ve traverten oluşumuna sebep olmakta.
Reaksiyon kimyasal olarak; Ca(HCO3)+O2... CaCO+CO2+CO+H2O şeklinde. Traverten havuzcuklarında ve setlerinde, çökelmekte olan kalsiyum karbonat, başlangıçta yumuşak bir jel halinde olup zaman içinde sertleşmekte ve traverten olmaktadır. Ancak ziyaretçiler tarafından oluşumlar üzerinde gezilmesi, henüz çok yumuşak haldeki kalsiyum karbonatların ezilmesine, dağılmasına ve ne yazık ki yok olmasına neden olmakta.
Su şayet fazla akarsa yosun oluşmakta, az akarsa kararma meydana gelmekte. Beyazlığın oluşumunda, hava şartları, ısı kaybı, akışın yayılımı ve süresi etkili. Çökelme, termal sudaki karbondioksitin havadaki karbondioksit dengeye gelinceye kadar devam etmekte. Yerinde yapılan analizlerde, kaynak başındaki suyun karbondioksit miktarı ortalama 725 mg/1t iken, suyun travertenleri terk ettiğinde bu miktar 145 mg/1t'e düşmekte. Keza kalsiyum bikarbonat da benzer şekilde 1200 mg/1t'den 400 mg/lt'e düşmekte ve Ca 576/8 mg/1t'e gerilemekte.
Bu analiz sonucuna göre, 1 lt sudan traverten üzerine 499,9 mg CaCO3 çökelmekte. Bu miktar 1 1/sn su için günde 43.191 gr çökelme demek. Ortalama yoğunluğu 1.48 g/cm3 alan kaplar. Suyun ortalama debisi 466,21/sn olduğuna göre 13.584 m2 alan beyazlatılabilecektir. Pratikte bu şartları yerine getirmek güçtür. Ancak bu teorik yaklaşıma göre yılda 1 mm kalınlığında 4,9 km2 alan beyazlatılabilir. Yani elde etmek çok zor ama yok etmek çok kolay...

Bununla birlikte sayıları 17’yi bulan sıcak su alanından daha verimli yararlanmak ve ayrıca şimdiden diğer koruma mevzuatları geliştirmek durumundayız. Ayrıca her iki kapıda kış ve yaz şartlarına uygun oturma, yeme-içme ve lavabo ihtiyaçlarını karşılayabilecek daha düzgün ve Pamukkale’ye yaraşır kolaylık tesislerine ihtiyaç var, korkuluk gibi rüzgârdan korumasız ve yağmura maruz kalan yerler değil…

Cumhuriyet Bayramınız Kutlu Olsun.


25 Ekim 2010  00:08:54 - Okuma: (634)  Yazdır




İstatistik