Yazı

Cennet’in Doğusu–6
Cennet’in Doğusu–6 

Asil S. Tunçer

Yılankale

Misis’ten Anavarza’ya geçerken düz ovanın ortasında başını kaldırmış bir yılan gibi yükselen Yılankale yeni rotamız. Ağız alışkanlığı ben bile bazen Yılanlı Kale demekten kendimi alamıyorum. Halk arasında Şahmeran Kalesi olarak da biliniyor.
 
Saatlerimiz 09.15; önce kafeterya da çaylarımızı yudumlayıp tuvalet molası verdikten sonra yukarı doğru merdivenleri tırmanmaya başlıyoruz. Çıktığımız basamaklar gittikçe dikleşiyor. Hiçte uzaktan göründüğü gibi değil bu rampa. Koskoca bir ovanın ortasında adeta minareye çıkar gibi yükseliyoruz. Her adımda Ceyhan Ovası daha da büyüyor ve genişliyor altımızda serili yemyeşil çarşaf misali. Adamlar burayı nasıl inşa etmişler diye düşünüyorum. Çevrede ne bir taş yatağı ne de ocak var; demek ki buradaki doğal taşları kullanmışlar. Adana’dan Ceyhan’a göre 4 misli daha uzak olan kale 40 km.lik bir güzergâhı gözetliyor. Aşağıdan bakıldığında eteklerindeki surlar tam net görülmese de rampayı tırmandıkça kalenin çok daha uzun olduğu fark ediyoruz.
 
12. yüzyılda, Haçlılar tarafından yapılan kale Ceyhan Nehri kenarında yüksekçe bir tepe üzerindeki doğal kayalıklara inşa edilmiş. Yaklaşık 20 dakikalık bir tırmanıştan sonra Kale’ye rampadan ilk açılan kapı olan ve mazgallarla korunan Güney Kapı’dan giriyoruz. Kale tepeye doğru üç farklı yükseltide duvarlara sahip. Ramazanoğulları Beyliği’nin bölgeye hâkim olduğu 1352 yılında el değiştiren kale, 1516 yılından sonra ise yine Ramazanoğulları kontrolünde ama Osmanlı tabiiyetinde kalmış.
 
Memlûk Sultanı Baybars’ın bölgeye yerleştirdiği Oğuzların Yüreğir boyuna tabi Türkmenler Anadolu’yu kasıp kavuran Moğolları bir şekilde bloke ederek bölgedeki Türk varlığının süregelmesine önayak olmuşlardır. Kalenin bazı kaynaklarda adı Kovara olarak da geçer. Şahmeran adını ise Evliya Çelebi koymuş. Yılan masalı da yine kendisine ait. Günümüzde belki bu sebeple Yılan Kale denilmekte. Toplam 8 burcu olan kalenin çevresi 700 metre. Çok büyük olmasa da dikliğiyle bunu telafi etmiştir sanırım. Kuleleri bile ikişer katlıdır. Bazı kapı ve duvarlarda geçişleri kolaylaştıran seyyar merdiven ve kalaslar müsadere esnasında kaldırılınca kalenin savunması çok daha güçlenir, dolayısıyla zaptı da zorlaşırmış.
 
Toplam 4 kaleyi içine alan bir savunma sisteminin en güneyindeki garnizon olan Yılan Kale, Anavarza, Tumlu ve Kozan Kalesi’nden de rahat görülebiliyor. Bu da tehlike anında birbirleriyle haberleşme olanağı sağlıyormuş. Ayrıca son derece zeki biçimde tasarlanan ve yerleştirilen surlar ile burçlar, dik yamaçların da yardımıyla saldırıyı oldukça güçleştirmekteymiş. Avluların her birinin tek bir giriş kapısı var. Üstte kot farkı zeminden biraz daha yükseltili, korunaklı bölüme, her yönden birer merdivenle ulaşılabilmekte. Bu kısım en geniş ve en yoğun biçimde savunulan birimi oluşturmaktaymış. Doğusunda Ceyhan Nehri’nin geçtiği kale su ihtiyacını da bu şekilde karşılamaktaymış.
 
Yapıda kule kapılarından birinin üzerinde insan ve hayvan kabartması yer almaktadır. Ayrıca antik dönem seyyahlarından bazıları, kalede Şahmeran ile ilgili bir figürün de olduğundan söz ederler. Edwards, bu figürün Ermeni Prensliğinin ilk kralı olan Levon I’e (1198/99 – 1219) ait olduğunu söyler.
 
En tepede manzara muhteşem. Sarnıç ve şapel kısmen ayakta. Yalnız sarnıcın içi çöp dolu. Her yerde ziyaretçilerin bıraktığı pet şişeler göze çarpıyor. Birkaçını topluyorum ama burada en az bir çöp kamyonunu dolduracak atık var. Otların arası, çalılar her yer sigara paketi ve meşrubat atıklarıyla dolu. Buraya yeni bir isim mi versek; “Çöp Kale” mesela, hiç de abartılı olmaz sanırım. Buraya hiç görevli filan uğramaz mı? Bir de yazılar; adam üşenmemiş kayayı kazımış ve marifetmiş gibi kendi ve sevgilisinin adını yazmış: “Cengiz”, “Aslı”. Sarnıca çıkmadan solda merdivenlerin yanındaki büyük kayada ‘kabak’ gibi sırıtıyor. Buradan bu tarih ve kültür düşmanı vatandaş(lar)a, bilinçli bir şekilde kültür mirasına zarar vererek devlete ve millete karşı suç işlediklerini hatırlatmak isterim.
 
Sürecek…

19 Temmuz 2009  11:41:59 - Okuma: (1127)  Yazdır




İstatistik