Yazı

AHISKA TÜRKLERİ–10
AHISKA TÜRKLERİ–10 

Asil S. Tunçer

Abhazya Özerk Cumhuriyeti'nin yüzölçümü 8.600 km2, nüfusu 600.000 ve başkenti Suhumi'dir.

Nüfusun %44'ünü Gürcüler, %17'sini Abhazlar, %14'ünü Ruslar, %12'sini Ermeniler oluşturmaktadır. Abhazlar, kendi adlarıyla anılan bu bölgede yüzde 17'lik nüfus oranlarıyla azınlık durumundadırlar. Halkın %60'tan fazlası Ortodoks, kalanların büyük çoğunluğu ise Müslüman'dır. Müslüman Abhazların büyük çoğunluğu Çerkez, Çeçen ve Dağıstanlı Müslümanlarla birlikte 19. Yüzyılın sonlarında Rus saldırılarından kaçıp Osmanlı İmparatorluğu'na sığınmıştır. Günümüzde Ortodoks Abhazlar bölgede çoğunluk haline gelmiştir.
Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecine girmesi ile birlikte Abhazya Özerk Cumhuriyeti, 1990 yılında Gürcistan'dan ayrılma kararı almıştır. 1991 yılında Gürcistan'ın otonom cumhuriyetleri tanımayan 1918–1921 anayasasını kabul etmesi üzerine, Abhazya yönetimi 23 Temmuz 1992'de, kendi bağımsızlık ve egemenliğini ilan etmiştir.
Gürcistan, bağımsızlık sürecinde izlediği aşırı milliyetçi politikalar karşısında Abhazların şiddetli muhalefeti ile karşılaşmıştır. Gürcistan'ın bu politik yaklaşımına silahlı eylem bazında ilk tepki, 11 Ağustos 1992'de Gürcistan İçişleri Bakanı ve beraberindeki heyetin Abhazlar tarafından rehin alınması ile başlamıştır Gürcü birlikler, söz konusu şiddet hareketlerini bastırmak ve Abhazya üzerinde Gürcistan egemenliğini sağlamak maksadıyla 14 Ağustos 1992'de Abhazya'ya girmiştir. Böylece Gürcistan'da Abhaz-Gürcü iç savaşı başlamıştır. Taraflar arasında 3 Eylül 1992'de ateşkes ilan edilmesine rağmen çatışmalar devam etmiştir. Rusya Federasyonu'na bağlı özerk bölgelerde yaşayan halkları temsil eden Kafkasya Konfederasyonu, Abhazya'yı desteklemiş ve bölgeye silahlı gönüllüler yollamıştır. Türkiye'de yaşayan 100–200 kadar gönüllü Abhaz, Abhazya'yı desteklemek üzere bölgeye gitmiştir. Hatta bu gönüllülerden bazıları çatışmalarda hayatlarını kaybetmiştir. 27 Temmuz 1993 tarihinde, RF'nin desteği ile Gürcülerin Abhazya topraklarından çekilmesini öngören ikinci ateşkes anlaşması imzalanmıştır. 1992 yılında ülkeyi terk eden aşın milliyetçi Gamsakhurdiya taraftarları bu anlaşmayı bahane ederek Batı Gürcistan ve Abhazya'daki bazı şehirleri işgal etmiştir. Abhazya kuvvetlerinin karşı saldırıları neticesinde Gamsakhurdiya taraftarları geri çekilmek zorunda kalmıştır.
Gürcistan Devlet Başkanı Şevardnadze, derhal ateşkes sağlanması ve evlerini terk etmeye zorlanan Gürcülerin geri dönmesi karşılığında Abhazya'ya federal devlet statüsü vermeye hazır olduklarını açıklamıştır. Bu teklife rağmen, Abhazya geri adım atmamıştır. Gürcüler ile olan silahlı çatışmalar devam etmiştir. Abhazya'nın Gali bölgesinde yaşayan Gürcülerin evleri, Abhazlar tarafından ateşe verilmiştir.
Günümüzde Gürcistan ve Abhazya arasındaki güvenliği 102 kişiden oluşan "Birleşmiş Milletler Askeri Gözlemci Misyonu" ve 1800 Rus askerinden oluşan "Bağımsız Devletler Topluluğu Ortak Barış Gücü" sağlamaktadır. Abhazya, Gürcistan'la olan sorunların çözülmesi için ilk olarak kendi statüsünün belirlenmesini ve merkezi hükümetle olan yetki paylaşımı meselesinin çözümlenmesini istemektedir. Gürcistan ise, iç savaş sebebiyle Abhazya'dan çıkmak zorunda kalan 250.000 civarındaki Gürcünün geri dönmesi meselesinin çözümlenmesini istemektedir".
               İki taraf arasındaki görüşmeler, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin özel temsilcisinin gözetiminde, RF ve AGİT temsilcilerinin de katılımıyla sürmektedir. 7–9 Haziran 1999 tarihleri arasında Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin Dostları Grubu, Gürcistan ve Abhazya yetkililerinin katıldığı "İstanbul Toplantısı" düzenlenmiştir: Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin Dostları Grubu; Rusya, ABD, Fransa, İngiltere ve Almanya'dan oluşmaktadır.
Türkiye'nin girişimleri ile gerçekleşen ve üç gün süren toplantılarda, karşılıklı güven arttırıcı önlemlerin ele alınması için üç grup altında çaba harcanmıştır. Birinci grupta siyaset ve güvenlik konulan, ikinci grupta mültecilerin dönüşü ve üçüncü grupta sosyal ve insani sorunlar ele alınmıştır. Abhaz hükümeti, diğer yabancı ülke hükümetlerini ve özellikle de Türk hükümetini etkilemek ve Abhazya'nın bağımsızlığına destek vermelerini sağlamak için girişimlerde bulunmuştur.
Gürcistan tarafından silahlı birliklerin bölgeye gönderilmesiyle başlayan iç savaşta yaklaşık 10.000 kişi ölmüş, 250.000 kişi mülteci durumuna düşmüştür. Dış destekli Abhaz ordusu karşısında yenilgiye uğrayan Gürcü birlikleri Eylül 1993'te bölgeden çekilmiştir. Çatışmalar 04 Nisan 1994 tarihinde imzalanan ateşkes anlaşmasına kadar sürmüştür. 14 Mayıs 1994'de Gürcistan ve Abhazya arasında "Güvenlik Bölgesi" ve "Sınırlandırılmış Silah Bölgesi" tesis edilmiştir. Aynı tarihte 2500 kişilik BDT Barış Gücü'nü davet eden Rus destekli ateşkes anlaşması imzalanmış ve 26 Haziran 1994 tarihinden itibaren Barış Gücü operasyonu başlamıştır. 26 Kasım 1994' de yeni Abhaz anayasası kabul edilerek, Abhazya bağımsızlığını ilan etmiş ve Vladislav Ardzinba Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Bu güne kadar Türkiye dâhil hiçbir ülke bu bağımsızlığı tanımamıştır.
 
 ...sürecek...


27 Mayıs 2007  23:18:22 - Okuma: (1086)  Yazdır




İstatistik