Yazı

Şehir Adları III
Şehir Adları III 

Ahmet Mocan

Şehir Adları III

15. Tekirdağ: Herodot’a göre Somos göçmenleri tarafından “Bisanthe” adıyla kurulmuştur. Kent, Bizans Dönemi’nde “Rodosto” adı ile anılmıştır. 14. Yüzyılda burayı ele geçiren Osmanlılar, bu adı “Rodosçuk” olarak değiştirir. 18. yüzyıldan sonra kente, güneybatısındaki Tekfur Dağı’ndan dolayı “Tekfurdağ” denir. Cumhuriyetin ilk yıllarında kentin adı “Tekirdağ” olarak değiştirilir.  
16. Erzincan: Bu adın, Strabon’un İlkçağ’da bu bölgede bulunduğunu belirttiği Eriza şehrinden geldiği sanılmaktadır. Yine bu bölgeden bahseden Grek kaynaklarında “Aziris” adıyla gösterilen şehrin de Erzincan olması mümkündür. Şehrin adı Ermeni kaynaklarında Erez, Erzıng ve Erznga; Bizans kaynaklarında Aringam, Arsingan, Erzingan; Arap kaynaklarında ise Erzencân şeklinde geçer. Türk fetihlerinden sonra şehrin adı Erzingân, Ezirgân olarak söylenmiş, ardından da bugünkü şeklini almıştır. Sanıldığına göre bu ad, İlkçağ Ermeni dilinde “kayalı, taşlı” anlamına gelen “Eriz” sözcüğünden gelir.
17. Ardahan: Ardahan Kalesi’nde yapılan araştırmalarla, yörede İlk Tunç Çağ’daki bir yerleşmenin varlığı ortaya konmuştur. Eski adı “Artan”dır. Artan, yalnız kentin değil, oradan geçen ve Gürcistan’da Kur, Kura diye anılan önemli bir çayın da adıdır. Dolayısıyla Artan isminin aslı, Arda kök sözcüğüne wana/ana takısının eklenmesiyle türetilmiş, akarsu ülkesi anlamına gelen “Ardana”dır.   
18. Yozgat: 18. Yüzyılda Çapanoğulları tarafından kurulmuştur. Eskiden büyük bir ihtimalle köydür. Yozgat ismi yabancı tarih kitaplarında ve atlaslarda Uskat, Jusgat, Youzgath, Yüzgat, Yozgourt şeklinde geçer. 18. yüzyılda ise Yozgat adı arşiv belgelerinde açıkça göze çarpar.
Türkmen dilinde yoz, otlak demektir. Horasan’dan Anadolu’ya göç eden Çapanoğlu aşireti sürülerini buraya yayarak burada küçük bir kasaba kurmuşlar, adına Otlak Kenti anlamında gelen “Yoz Kant” demişlerdir. Zamanla bu isim Yozgat şekline dönüşmüştür.
19. Gümüşhane: Gümüşhane yöresinde bilinen ilk kent adı, Antikçağ’daki Argiropolis’tir. Bu adın, Eski Yunancada gümüş anlamına gelen “argis”ten kaynaklandığı sanılmaktadır. 1461’de bütünüyle Osmanlıların eline geçen ve “Canca” diye anılan yöreye, 1534’te madenlerinin zenginliğinden dolayı Gümüşhane adı verilmiştir.
20. Hatay: Hatay adının kaynağına ait ilk bilgiler, MÖ 1200’de başlayan Geç Hitit Prenslikleri Dönemi’ne aittir. Bu dönemde, Amik Ovası’ndaki Hitit Prensliklerinin birleşerek Hatteia Krallığı adını aldıkları bilinmekte, Hatay adının da buradan geldiği sanılmaktadır. Yöreye bu adı 1936’da Atatürk vermiştir.
21. Kayseri: Kayseri’nin ilk merkezi Yılanlıdağ eteklerindeki Mazaka’dır. Kapadokya Krallığı Dönemi’nde bu kentin adı “Eusebeia” olarak değiştirilir. Romalıların eline geçtikten sonra İmparator Tiberlus tarafından güzel yapılarla geliştirilen Eusebeia’ya “Caesarea”( Kaisareia) adı verilmiştir. Kaisareia, Helen dilinde “Kaisar(Cesar) Yurdu” demektir. Bu adın, hangi Roma imparatorunu yaşatmak için verildiği tartışmalıdır. Kaisareia adı zamanla Kaysera ve daha sonra Kayseri olmuştur.
 
Ahmet Mocan
[KAYNAK: İbrahim Güner, Mustafa Ertürk, Türkiye İl Merkezi Kent Adlarının Kaynakları Üzerine Bir Araştırma, Muğla Üniversitesi SBE Dergisi, Bahar 2004, Sayı 12]
 


21 Eylül 2008  23:47:24 - Okuma: (706)  Yazdır




İstatistik