Yazı

Ahıska Türkleri–4
Ahıska Türkleri–4 

Asil S. Tunçer

Ahıska Türkleri–4

Kafkasya'nın stratejik önemini tarihsel süreçte değerlendirdiğimizde birçok önemli İmparatorlukların ve devletlerin rekabet alanı olduğu ve bunda ortak özellik olarak Kafkasya'nın sahip olduğu muhteşem coğrafyası, tarıma ve ticarete elverişli topraklarıdır. Kafkasya, Rusya için Avrupa ile Orta Asya arasında bir geçiş köprüsü olmasının yanı sıra, Karadeniz ve Hazar Denizine kıyısının olması sebebiyle gerek Karadeniz-Boğazlar-Akdeniz yolu ile Süveyş Kanalına inebilmesine imkân sağlaması yönünden gerekse Rusya'nın stratejik menfaatleri açısından son derece önemli bir jeopolitik bölgedir.
 
            Kafkasya halklarının sosyo-kültürel yapıları Kafkasya'yı tarih boyunca dışarıdan etkileyen çeşitli kavim ve medeniyetlerle yakından ilişkilidir. Kafkasya'ya kuzeyden gelen Kimmer ve İskit gibi proto-Türk kavimleri ile Hun, Bulgar, Alan, Hazar, Kıpçak gibi Türk kavimleri, Karadeniz yoluyla batıdan gelen eski Yunan, Roma, Bizans, Ceneviz ticaret kolonileri, Anadolu ve On Asya'dan gelen çeşitli medeniyetler Kafkas halklarının kültürleri ile birleşerek Kafkas etnik ve toplumsal yapısını şekillendirmişler, Kafkas Kültürünün meydana gelmesinde önemli rol oynamışlardır.
 
            Öte yandan Kafkasya coğrafyasına hâkim olan dağlık yapı, tarih boyunca bölgenin siyasi ve etnik yapısının şekillenmesinde çok önemli rol oynamıştır. Etnik yapı itibariyle dünyanın en karmaşık bölgesi olan Kafkasya, bu durumu coğrafyasının geçit vermez dağlarından ve onların aralarında yer alan derin vadilerden oluşmasına borçludur. Arazinin dağlık olması sebebiyle tam bir egemenlik kurulamayan bu bölge, tarih boyunca sürekli olarak doğudan batıya göç eden pek çok etnik grubun sığınma yeri olmuştur. Dağların ulaşımı engellemesi, bu farklı etnik grupların kaynaşmasına veya birbirleri üzerinde tahakküm kurarak zayıf unsurların asimile edilmesine mani olmuştur.
 
            Karşılaştırma yapmak gerekirse Kafkasya'nın etnik zenginliği Balkanlar'a benzemektedir. Birkaç istisna olmak üzere etnik farklılık ve dil, içinden çıkılmaz bir tarzda birbirleriyle bağlantılıdır.
 
            Yaklaşık elli kadar etnik grubun yaşadığı bu bölgede çoğunluk Azeri, Gürcü, Ermeni ve Çeçenler'den oluşmuş olup tüm bu grupları üçlü bir sınıflama üzerinde değerlendirmek mümkündür:
 
            1) Türk Unsurlar: Azerbaycan Türkleri, Kumuk Türkleri, Karaçay Türkleri, Balkar Türkleri, Nogay Türkleri, Kundur Türkleri, Kafkasya Türkleri, Ahıska Türkleri.
 
            2) Hıristiyan Unsurlar: Gürcüler, Ermeniler, Abhazlar, Osetler, Asurîler, Udinler.
 
           3) Türk Olmayan Müslüman Unsurlar: Osetler, Çeçenler, Kabardaylar, Acaralar, Abazalar, Çerkezler, Adigeler, Tatlar, Talışlar, Lezgiler, Dargınlar, Laklar, Rutullar, Agullar, Sokurlar, Tabasaranlar.
 
Ayrıca bu sınıflama Kafka, Türk kavimleri ve Hint-Avrupa Kavimleri olarak ta gruplandırılabilir:
 
            1) Kafkas Kavimleri: Çerkesler (Abazalar, Aphazlar, Ubıhlar, Arguveyler, Nethaçlar, Çebinler, Hatkolar, Khegaklar, Abzehler, Besleneveyler, Kabartaylar), Nohçiler (Çeçenler, İnguşlar), Andelelar (Avarlar), Laklar (Gazi- Kumuklar), Lezgiler, Agullar, Çakurlar, Gürcüler.
 
            2) Türk Kavimleri: Azeriler, Kumuklar, Karakalpaklar, Kundurlar, Karaçaylar, Balkarlar, Kalmuklar, Nogaylar, Türkmenler.
 
            3) Hint-Avrupa Kavimleri: Osetler, Farslar, Tatlar, Talişler, Svanitler, Ruslar, Alanlar.
 
            Kafkasya'da Halkları ve dilleri sınıflandırmak için kullanılan kıstasa göre her biri bir dil veya diyalekte olan elli kadar etnik grup olduğunu daha önce bahsetmiştik. Yerli milletlerin büyük çoğunluğu Azeri, Çeçen, Gürcü ve Ermenilerdir. Kafkasya'nın en eski halkları Gürcüler ve Çeçenlerdir. Ayrıca Kuzey Kafkasya'da eski zamanlardan beri yaşayan bir düzüne kadar etnik grup vardır. Bu etnik gruba Abhazlar ve çeşitli Çerkez alt grupları, Çeçenlerin kuzenleri olan İnguşlar ve Avarlar, Lezgiler ve Dağıstan'daki diğer gruplar dâhildir. Bu grupların hepsi Kafkasya'nın etnik karışımını oluşturur.
 
            Kafkasya'nın yerli halkları daha ziyade dağlık kesimde, dış dünya ile irtibatın nispeten az olduğu bölgelerde yoğunlaşırken, dışarıdan gelen Türkler ve İranlılar gibi unsurlar, çoğunlukla güney ve kuzeydeki dış alanlara yerleşmişlerdir.
 
            Kafkasya'da dünyanın ilk bin yıllık döneminde ortaya çıkan Türkler arasında Azeriler'den başka dört Kuzey Kafkasya Türk grubu vardır: Bunlar Karaçay, Balkar, Nogay ve Kumuklar'dır. Dağların kuzey doğusundaki steplerde büyük bir alana sahip Kalmuklar Moğol'dur ve Kuzey Kafkasya'nın merkezinde oturan Osetler ise İrani bir dil konuşurlar. Başka küçük İrani gruplar da vardır. Yunanlı gruplar da eski çağlardan beri Kafkasya'da yaşamıştır. Nihayet bölgede Kürtler, çeşitli Yahudi grupları, Asurlular son olarak da Slavlar bulunur. Diğer halklarda karşılaştırıldığında Slavlar bölgeye yeni gelmişlerdir.


2 Mayıs 2007  13:19:52 - Okuma: (1361)  Yazdır




İstatistik