Yazı

İşte Halep İşte Arşın-2
İşte Halep İşte Arşın-2 

Asil S. Tunçer

Halep'te dikkatinizi çekecek hususlardan birisi de Türkçe konuşan insan bolluğu.

Ermeni olayları döneminde buraya tehcir edilen Ermeniler ve yine bölgeye Osmanlı döneminde yerleştirilen Çerkes nüfus çokluğu ile Kurmanc ve Kürt gruplarının bölgedeki varlığı bu alt yapıyı hazırlayan en büyük etkenlerden. Bu yurt dışına kaçan veya çıkarılan Türkiye muhaliflerinin gittikleri yerlerde daha fazla Türk ve Türkiye sevdalısı olmalarıyla çok rahat açıklanabilir. Hepimiz vatandan uzaklaşınca Türkiye'mizin değerini daha iyi anlar ve ülkemizi daha çok özleriz. Bu yurt içi içinde geçerli. Sanırım bu insanlığın doğasında var. Etki-tepki meselesi...
 
 
Zamanında Halep'e sürülen Ermenilerin kendilerini Arap coğrafyasında bulduktan sonra arkalarında bıraktıkları daha bir Türk coğrafyası olan Anadolu köy ve kültürüne olan özlemleri, Türkçelerini de muhafaza etme ve yaşatmalarına neden olmuş. Zaten Ermeniler çok güzel Türkçe konuşurlar. Suriye'de Türkçe konuşmak ayrıcalık arzediyor ve kolay iş buluyorsunuz. Turizmde çalışan ki özellikle Halep kentinde, insanların Türkçe konuşmaları onların daha iyi pozisyonlarda olmalarına yardımcı olduğu söyleniyor. 
 
 
Suriye, Osmanlı'nın 400 yıl toprağı olmuş. En uzun sınırımız da komşumuz Suriye ile: 877 km. İşin acı tarafı 2,5 milyon m2 verimli arazimizi de mayınlamışız Suriye'ye karşı. Tüm sınırlarımızdaki toplam mayınlı alan büyüklüğü ise korkunç bir rakam: Kıbrıs adası kadar. Suriye Arap Cumhuriyeti 185.180 km².lik bir yüzölçümüne sahip. Ülke nüfusu 18 milyonun üzerinde. Kısaca gerek toprak gerekse nüfus büyüklüğü Türkiye’nin 1/4ü kadar; tesadüf bu ya çoğu fiyatta yine ülkemizdeki rakamların neredeyse dörtte biri. Ülkenin doğusu ve güneyi çölle kaplı. Akdeniz ikliminin etkisinde olan ve Türkiye'den Lübnan'a uzanan sahil kesimi 183 km uzunluğunda ve Suriye'nin önemli limanları bu bölgede. Bunlardan Lazkiye’de çok Türkmen ve Türk var. Bu yüzdendir ki resmi dil Arapçadan sonra Fransızca kadar Türkçede bu kente çok konuşuluyor. 
 
 
Suriye halkının büyük bir bölümü Sünni ve bir kısmı da Şii. Büyük şehirlerde de kalabalık Hıristiyan cemaatlerine rastlamak mümkün. Özellikle Ortodoks ve çok az sayıda Katolik var. Malula gibi neredeyse tamamı belli taabiyette olan kentlerde mevcut. Hiç beklenmedik bir hoşgörü ve kozmopolit uyumluluk sergiliyor Suriye; belki de bu görünen yüzü...
 
 
Suriye'nin para birimi Suriye Lirası veya Suriye Pound’u ama pratikte ise Suri. 10 $ karşılığı 450 Suri’ye denk geliyor. Bugünlerde dolar iyice değer yitirdiğinden bu bazı yerlerde 400 Suri'ye kadar düşebiliyor. Kâğıt paraların bir yüzü Arap harfleri, diğer yüzü ise Latin harfleriyle düzenlenmiş olduğundan Arapça bilmeseniz de para ayırt etmede bir sorununuz olmuyor. Kuzey kentlerde Türk lirası dolara göre daha revaçta. İnsanlar Amerika'dan da parasından da nefret etmişler. Ülkede Mc Donald ve Coca Cola gibi firma reklamları ve hele bu yerleri görmek mümkün değil.
 
 
Suriye’de alışveriş biz Türkler için çok hesaplı. Tüm mallar değil tabi ama bazı ürünler bariz bir şekilde gerçekten çok ucuz. Bu konuyu hanımlar daha iyi biliyorlar. Geçen turumda 3.500 $'lık alışveriş yapan ama hemen çoğunu makyaj malzemesi alan bir hanım vardı otobüsümde. Alışverişten nefret eden ben bile Suriye'deki ucuzluk karşısında alışveriş müptelası oldum neredeyse. Her gittiğimde eşimin siparişleri yüzünden çarşıları arşınlıyorum ve dönüşte resmen kollarım uzamış dönüyorum.
 
 
Halep ipekleri, telkari ve beni çok ilgilendiren kısmıyla Halep baklavası. Burada baklavaya konulan bizdeki fıstığın adı artık Antep değil Halep. Lezzeti farklı. Alışverişte tek problem burada kredi kartları hala çok yaygın değil ve bu yüzden nakit parayla gezmek durumunda kalıyorsunuz. Suriye’de hafta sonu tatili Müslümanlar için Cuma Hıristiyanlar içinse Pazar. Nargile içen bayanları Suriye'de sıkça görmek mümkün. Gece yarılarına kadar yemek-içmek ve yol kenarlarında dahi piknik yapmak çok yaygın.
 
 
Çay bizim kaçak çay dediğimiz türden. Kahve ise mırra; doyasıya kadar ye ve ardından bir fincan mırrayı iç sonra da yat uyu. Sabah ne şişkinlik ne rahatsızlık. Mübarek hazım ilacı. tadı size biraz acı gelebilir; çaktırmadan içine kesme şeker atabilirsiniz. Kahvaltı genelde geç yapılıyor ve 12.00–13.00 arası öğle tatili. Öğle yemeğini öğleden sonraya kadar sarkıtan Suriyeliler akşam yemeklerini ise adeta bir ziyafete dönüştürüyorlar. 20.30–23.30 arasında lokantalar vızır vızır çalışıyor. Bir keyif bir keyif. Adamlar yemek olayında bizi aşmışlar sanki.
 
 
Kahvaltıdaki kompostolar çok dikkatimi çekti: amma da çok komposto çeşidi var diyorsunuz kendi kendinize... Halep ile Gaziantep’in kardeş şehir olduklarını biliyoruz. Bu nedenle koca bir meydana Gaziantep Meydanı adı verilmiş. Halep, Suriye'nin en büyük ikinci kenti. Suriye'nin % 85’lik Arap, % 6’lık Süryani, % 5’lik Kürt, % 3’lük Türk ve %1’lik Yahudi olan oranını Halep al-üst adiyor açıkçası. Günümüzde nüfusu 2 milyonun üstünde.
 
 
Halep Arapçada 'süt veren' demekmiş. Osmanlı'nın en önemli kentleri arasında yer alan Halep, edebiyatımıza da yerleşmiş. Âşık Ömer'in "İşte geldim gidiyorum şen olasın Halep şehri" beyiti, Aşık Emrah'ın sevdiğini Halep'te araması, Kerem'in Aslı'nın ateşine Halep'te yanıp kül olması bunlara örnek.... Halep çok önemli Ortadoğu'da. Ve bu yüzden belki pek çok tarihçi Halep için "doğunun kraliçesi" terimini kullanmış. Yumuşak iklimiyle, kültür ve sanat çevresiyle, eğlence hayatıyla, zengin mutfağıyla insanları kendine çeken bir özelliği var. Kebabıyla da Adana ve Urfa'ya çok güçlü bir rakip.
 
 
Sürecek...


2 Haziran 2008  20:24:51 - Okuma: (788)  Yazdır




Haftanın Hit Haberleri

İstatistik