Yazı

Gökçen Efe–5
Gökçen Efe–5 

Asil S. Tunçer

Gökçen Efe, Kurtuluş Savaşı yıllarında hemşerisi Halil Efe ile halkı örgütleyerek, çete kuvvetleri oluşturuyor. Başlangıçta, arkadaşlarıyla birlikte Demirci Mehmet Efe'ye katılıyor.

Demirci Efe'den 100 dolayında silah alarak, arkadaşlarını silahlandırıyor. Tire ve köylerinden katılanlarla bu sayıyı daha da çoğaltıp hep birlikte mücadeleye başlıyorlar. Yunan işgal kuvvetleri komutanı, Gökçen Efe’yi dağdan inmeye razı etmek için çeşitli girişimlerde bulunuyorsa da başarılı olamıyor ve en sonunda kellesini getirenlere para vaat ediyor. Fakat o da sökmüyor. Arkadaşı Hacı Halil Efe, Gökçen Efe'yi şöyle tanımlıyor: “Gökçen Efe, Osmanlıya karşı zeybeklik yapmakla beraber, kanlı silahını yalnız düşmana çevirmiş kahraman bir Ödemiş delikanlısıdır”.
 
Gökçen Efe'nin bir süre Çakırcalı'ya kızanlık ettiğini hatırlatan Fuat Edip Baksı, Efe ve eşkıyaların dağa çıkışını şu nedenlere bağlıyor:
1- İki tür ‘yolsuzluk’ var: Birincisi, toplumsal yapıdaki ‘yolsuzluk’lar; ikincisi maddi ‘yollar’ın yokluğu… Baksı, bu ‘yolsuzluk’ların Anadolu köylülerini ‘ana ocağından ve yar kucağından’ ayırıp dağlara sürüklediğini vurguluyor.
2- Eskiden ‘mukadder bir felaket’ olarak görülen sonu belirsiz ‘askerlik’ sorunu.
3- İstibdat hükümetinin haksızlıklarına uğrayanların çocuklarının hoşnutsuzlukları.
4- Devlet örgütünün aczinden yararlanıp zalimlerden öç almayı amaçlayanlar.
5- İşledikleri türlü suçlarından, cezalarından kurtulmak için efelik hayatına atılanlar.
 
Baksı, eşkıyalığı söyle tanımlıyor: “Kısaca eşkıyalık, Osmanlı idaresinin zorla yarattığı kanlı, bıçaklı bir belanın adıdır”.
 
İzmir yöresi ‘Gökçen Efem’ türküsü:
“Gökçen Efem iner gelir inişten,
Her yanları görünmüyor gümüşten,
Gökçen Efem şimdi gelir dövüşten.

Gökçen Efem, efelerin efesi,
Altın gümüş para dolu kesesi.

Gökçen Efem efelerin efesi,
Altın gümüş para dolu kesesi,
Bozdağ'ından gelir onun gür sesi.

Gökçen Efem, efelerin efesi,
Altın gümüş para dolu kesesi.

Gökçen Efem inip gelir inişten,
Her yanları görünmüyor gümüşten,
Gökçen Efem şimdi gelir cümbüşten,
Gökçen Efem efelerin efesi.

Gökçen Efem efelerin efesi,
Altın gümüş para dolu kesesi.
Bozdağ'ından gelir onun gür sesi,
Gökçen Efem efelerin efesi.
 
Gökçen Efem (aman aman) iner gelir inişten,
(Ah) her yanları görünmüyor da gümüşten (aman),
Gökçen Efem (aman aman) şimdi gelir dövüşten.

(Ah) Gökçen Efem efelerin de efesi (aman),
(Ah) altın gümüş para dolu da kesesi (aman).

Gökçen Efem (aman aman) efelerin efesi,
(Ah) altın gümüş para dolu da kesesi (aman),
Bozdağ’ından (aman aman) gelir onun gür sesi.

(Ah) Gökçen Efem efelerin de efesi (aman),
(Ah) altın gümüş para dolu da kesesi (aman).
 
Gökçen Efe’nin mezarı ilkyazımda da belirttiğim gibi Ödemiş-Kaymakçı Bucağı girişinde sol tarafta bulunan Maşattepe’dedir. 1971 yılında Efe’nin mezarı Sındırlı Deresi’nden alınıp zamanın İzmir Valisi, Namık Kemal Şentürk’ün de katıldığı bir törenle Kaymakçı-Maşattepe’ye nakledilmiştir. Daha sonraki yıllarda Gökçen Efe Anıt Mezarı’nın hemen yanı başına maalesef içkili bir gazino inşa edilmiştir. Böyle bir kahraman İstiklal Savaşı şehidimizin mezarının yanı başına yapılan bu meyhane Gökçen Efe’nin aziz hatırasına yapılan büyük bir saygısızlık olduğu kadar bir anlamda da bizim şehitlik anlayışımıza çok ters bir davranıştır. Bendenizin, bir Kaymakçılı olarak Anıtlar Yüksek Kurulu’na yaptığım başvuru da cevapsız kalmıştır. Söz konusu durum her daim içimi sızlatmış olup hala da sızlatmaya devam etmektedir. 
 
“Ruhun Şad Olsun, Efem!”. Her ne kadar haddini bilmezlerce aziz hatırana yıllardır saygısızlık yapılıyorsa da…     
 
Kaynakça:
.
       Ermenilerin Azerbaycan'da yaptıkları Hocalı Katliamı'nın yıldönümü vesilesiyle ilgili yazım için lütfen TIK'layınız...


25 Şubat 2008  14:44:38 - Okuma: (1564)  Yazdır




İstatistik