Yazı

Urla Karantina Adası ve Tahaffuzhanesi
Urla Karantina Adası ve Tahaffuzhanesi 

Asil S. Tunçer

Dünyadaki Tescilli Karantinalara Birkaç Örnek: ABD-New York’taki Ellis Adası, Hırvatistan-Dubrovnik’teki Karantina Adası, İstanbul-Tuzla Karantinası ile İzmir-Urla’daki Karantina Adası.

 Dünyadaki karantina uygulamalarının aynısı Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye’de de yapılmıştır. Osmanlı döneminde bu işleme Arapça “muhafaza” kelimesinden gelen “tahaffuz”, bu işlemin yapıldığı yere de Avrupa ev Amerika’da karantina bizde de ‘tahaffuzhane’ denmiştir. Bu karantina merkezlerinin ülkemizde olanların en bilineni Tuzla ve Urla Tahaffuzhaneleridir.

 
Çoğunlukla hac ve posta yolları üzerinde kurulan tahaffuzhaneler, Arabistan gibi sıcak bölgelerden gelen insanların, eşyaların ve mektupların ilaçlandığı, müşahede altına alındığı, kontrolden geçirildiği resmi uğrak noktaları şeklinde hizmet vermişler. Salgın hastalıkların önlenmesine yönelik işlev görmelerinin yanı sıra salgın bölgelerinde karantina işlevli tahaffuzhaneler de kurulduğu tarihte görülmüştür. Örneğin Kemah’ta ilk tahaffuzhane 1823 yılında kurulmuştur. Doğu Anadolu’da kolera salgını çıkması üzerine Erzincan’da ise 23 Mayıs 1892 tarihinde tahaffuzhane kurulur. Hemen ardından bölgede Karahisar-ı Şarki, Eğin, Kelkit, Kuruçay ve Refahiye’nin yanı sıra Erzurum ile Gümüşhane’ye yenileri açılır.
 
İstanbul’da ise biri Tuzla’da diğeri Haliç’te olmak üzere iki ana tahaffuzhane vardır aslında. Haliç’teki günümüze kadar gelememiş olduğundan Tuzla’daki halen ayaktadır. Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ayakta kalabilen bir diğer tahaffuzhane ise Urla’dadır. Bilhassa Tuzla’daki tahaffuzhane Yunanistan’dan göçler döneminde mübadillerin ve sonrasında Bulgaristan’dan göç eden soydaşlarımızın ilk ayak bastığı yer olmuştur.  Bununla birlikte İzmir’de Karantina diye de bir semt vardır ki burasının da bu amaçla kullanıldığı söylenir. Yalnız karantina yani tahaffuzhaneden sadece adı kalmıştır.
 
Ülkemiz ve Dünya sağlığına yıllarca son derece önemli hizmetler vermiş olan Tahaffuzhane sistemi Osmanlı İmparatorluğu döneminde ve Türkiye Cumhuriyeti döneminde ülkemizin ve Sağlık Bakanlığı’nın önemli çalışma alanlarından biridir. Karantina Adası adından da anlaşılacağı üzere olası bir hastalık durumunda salgın hastalıklarının yayılmasını ve ölümlerin artmasını engellemek için ulusal ve uluslararası kanunlarla oluşturulmuş ve stratejik öneme haiz ve üzerinde bu amaçla yapılmış yapı kompleksi bulunan bir adadır.
 
1800'lü yılların başında bütün dünyayı kasıp kavuran kolera, veba, tifo, tifüs, çiçek, sarıhumma, lekeli humma gibi salgın hastalıkların yayılmasını önlemek için Osmanlı idarecilerince İstanbul-Tuzla ile birlikte bugünkü Urla, eski adıyla Kilizman’da ‘karantina’ işlevi görecek bir ‘tahaffuzhane’ kurulmuştur. Yapımını Fransızların üstlendiği bu tahaffuzhane 1865 yılında tamamlanmış ve hizmete girmiştir. 


23 Şubat 2015  09:42:23 - Okuma: (404)  Yazdır




Haftanın Hit Haberleri

İstatistik