Yazı

Tarihimizden bir belge
Tarihimizden bir belge 

Ali Can

1 (Bir) adıyla başlattığım ve “Selçuk-Efes Kent Belleği Projesini” eleştirdiğim yazı dizisi aslında 10 bölümden oluşuyordu.

Ama buna son verdim. 15 yıllık tarihçi, efemerist ve bir Selçuklu olarak ben bile bu işin içinden çıkamadım. Tuttuğum yer elimde kalıyor. O yüzden bir daha asla açmamak üzere bu dosyayı kapatıyorum. Yok sayıyorum.
 18. yüzyılın Ayasuluğ manzaralarını size aktarmaya devam edeceğim. Ancak sizinle yakın tarihimize ait önemli bir belgeyi paylaşmak istiyorum. Şirince’deki tarihi Rum okulunu bilirsiniz. Sengel Group bünyesinde Şirince-Artemis Restoran olarak hizmet veren bu tarihi okul, 1906 yılında İzmir eğitim şirketi "Homer" tarafından kurulmuştur. Okul binası boyutları nedeniyle "Büyük Okul" olarak adlandırılmıştır. 1921-1922 eğitim- öğretim yılına kadar Rum okulu olarak hizmet veren binada, yıllara göre 250 ile 370 kadar öğrenci eğitime devam etmiştir.
 
 Çirkince’de küçük bir okulun varlığı hakkında ilk bilgiler, Mart -1832’de, Arundell tarafından açıklanmıştır. Bu küçük okulda 1 öğretmen ve 10 öğrenci vardı.  
 
          20. yüzyılın başında köyde, üç okul ve kız-erkek çocuk yuvası vardı. Kilise bahçesinde, erkek okulu bulunmaktaydı. Erkek okulunda 2 öğretmen görev yapıyordu.
Büyük okulda ise her sınıfın ayrı öğretmeni vardı.
  
Büyük Okul, müstakil müdürü ve özel öğretmenleriyle, çok iyi organize edilmiş bir kurumdu.
Okulda; Yunan Dili, Tarih, Matematik, Coğrafya, Beden Eğitimi, Müzik, Din derslerinin yanı sıra 3. sınıftan itibaren Fransızca dersleri de verilmekteydi.
 
Mübadeleden bir süre sonra Türk çocuklarına hizmet vermeye başlayan okul, eğitim-öğretim faaliyetlerini 1990’lı yılların başına kadar sürdürmüştür. Aşağıda bu okulun yapılışı ile ilgili bir belge okuyacaksınız. Orijinal metin, tarafımdan transkribe edilerek sadeleştirilmiştir. Bu belgede, köy ile ilgili bilgilerde yer almaktadır.
 
 
BOA, ŞD, 1423 / 16 – 4
Kuşadası Kazası İdare Meclisi’nden gelen ve Çirkince’de yapılacak Rum okulu konusunda bilgiler içeren yazının gönderildiği hakkında, Aydın (İzmir) Valiliği'nden Adalet Bakanlığı’na gönderilen yazı.
23 Mart 1905
 
[Transkripsiyon]
 
[Aydın Vilâyeti'nden],
Adliye Nezâret-i Celîlesi’ne,
Ma‘rûz-ı çâkerleridir,
Kuşadası'na tâbi‘ Ayaslug Nâhiyesi'nin Çirkince karyesinde Rum etfâline mahsûs olarak müceddeden inşâ olunacak mahalli sırf arâzî-i emîriyeden ve karye civârında Manastır Vakfı nâmıyla mukayyed olduğuna ve mektebin tarz-ı inşâsı ve cesâmeti resmine muvâfık olub inşâsınca hâlen ve muvakkaten bir gûne mahzûr bulunmadığına ve Osmanlı lirası yüz yirmi yedi buçuk hesâbıyla altmış bin üç yüz küsûr kuruşa bâliğ olan masârıf-ı inşâ’iyesinin karye-i mezkûrede kâ’in iki manastırın sandıklarından tesviye edileceğine ve mezkûr karyede bin sekiz yüz ellisi zükûr ve iki bin iki yüz on ikisi inâs olmak üzere dokuz yüz hânede dört bin altmış iki nüfûs-ı hıristiyaniye bulunduğuna dâ’ir fî 23 Ağustos sene [1]320 [5 Eylül 1904] ve 633 numaralı tahrîrât-ı aliyye-i nezâret-penâhîleri üzerine bi’l-muhâbere Kuşadası Kazâsı Meclis-i İdâresi'nden alınan mazbata-i cevâbiye ve mektebin mesâha-i sathiyesiyle keşfini mübeyyin merbûtu cedvel ol bâbdaki resm ile berâber leffen irsâl olunmağla ol bâbda emr ü fermân hazret-i men lehü’l-emrindir.
Fî 16 Muharrem sene 1323 ve fî 10 Mart sene 1321 [23 Mart 1905]
[imza ve mühür] Vâlî-i Vilâyet-i Aydın Mehmed Kamil bin Salih [Mehmed Kamil Paşa]
 
 [Sadeleştirme]
 
[Aydın (İzmir) Valiliği'nden],
Adalet Bakanlığı’na,
5 Eylül 1904 tarihli ve 633 numaralı yazınıza cevaben Kuşadası Kazası İdare Meclisi’nden gelen ve içeriğinde, Kuşadası'na bağlı Ayaslug Nahiyesi'nin Çirkince köyünde Rum çocuklar için yeniden inşa edilecek okul arsasının kamu arazisi olduğu, kayıtlarda Manastır Vakfı adıyla geçtiği, okulun yapım tarzı ve büyüklüğünün planına uygun göründüğü, okulun yapımında herhangi bir mahzur olmadığı, 60.300 kuruş tutacak olan inşaat masraflarının köyde bulunan iki manastır sandığından ödeneceği ve bu köyde 1.850’si erkek ve 2.212’si kadın olmak üzere 900 hanede 4.062 Hıristiyan nüfus yaşadığı biligleri bulunan yazı, yapılacak okulun ölçülerini ve keşif bilgilerini içeren tablo ve harita ile birlikte ekte gönderilmiştir. Emir ve ferman efendimizindir.
23 Mart 1905
[imza ve mühür] Aydın (İzmir) Vilayeti Valisi Mehmed Kamil Paşa
 


17 Ekim 2012  18:48:56 - Okuma: (805)  Yazdır




Haftanın Hit Haberleri

İstatistik