Yazı

Şanizade Mehmet Ataullah Efendi
Şanizade Mehmet Ataullah Efendi 

Asil S. Tunçer

Osmanlı Devleti’nde zamanın olaylarını tespit etmek ve yazmakla görevli devlet tarihçilerine vakanüvis adı verilirdi.

Bir dönem vakanüvislik de yapmış olmasına karşın asıl mesleği hekimlik ve ikinci mesleği de kadılık olan Şanizade Mehmet Ataullah Efendi 1771 yılında İstanbul’da doğdu. Medine Kadısı Sadık Efendi’nin oğludur. Osmanlı yazı sanatında yuvarlak tipli el yazısı olan sülüs ve kitap yazısı olan nesih ve de kuyruk bölümü uzatılmış sülüs olan talik yazı eğitimini de tamamlayarak devrin önde gelen hocalarından Hattat Zühtü ve Esat Yesari’den icazet (diploma) aldı. Tıp öğrenimini Süleymaniye Medresesi’nde Mühendishane’de matematik ve astronomi öğrenimi gördü, müderris (mühendis-medrese hocası) oldu. Devrin en büyük hekimi olduğu halde Halet efendi’nin II. Mahmut üzerindeki etkisi yüzünden hak ettiği hekimbaşılık da bulunamadı. Ancak Eyüp Kadısı ve Mekke Mollası (büyük kadı) olabildi.
Arapça, Farsça, Latince ve Fransızca bilen ŞAnizade Mehmet 1819-1821 yılları arasında vakanüvislik yaptı. Bu görevinden de azledilerek Bektaşilik damgası ile 1826 yılında sürgüne gönderildi. Padişah fermanında yazılan itlak (salıverme) kelimesi kendisine itlaf (öldürme) olarak aktarılınca kalp krizi geçirerek 55 yaşında vefat etti. Mezarı sürgüne gönderildiği Tire’de kışla yakınındaki mezarlıktadır.
Eserleri:
1-Şanizade Tarihi;
2-Ata Divanı;
3-Mi’yar üt Tıbba (Tıbbın Yöntemleri);
4-Islıtat-et Tıbba (Tıp Terimleri Sözlüğü);
5-Kavarin-i Asakir-i Cihadiye (Askeri Kurallar ve Savaşlar Tarihi);
İbni Sina'nın el-Kanun adlı eserine dayanarak Hamse (Beş Yapıt) diye bilinen hacimli bir eser kaleme almıştır. Bu eser, Osmanlı İmparatorluğu'nda basılan ilk tıp eseridir. Ayrıca çiçek aşısını Osmanlı Türkiye’sinde hekimlere tanıtan ilk kişidir.
Bu vesileyle tüm hekimlerimizin 14 Mart Tıp Bayramlarını kutluyorum.

15 Mart 2012  14:04:20 - Okuma: (512)  Yazdır




Haftanın Hit Haberleri

İstatistik